AFAZİ - APRAKSİ - DİZARTRİ

AFAZİ - APRAKSİ - DİZARTRİ AFAZİ - APRAKSİ - DİZARTRİ
  • Beynin dilden sorumlu alanlarının hasarlanması, dil yetisi kaybıdır.
  • Daha önceden normal işlev gören dilin hasarlanmasıdır.
  • Edinilmiş dil bozukluğu olarak da adlandırılır.
  • 14-18 yaş üzerinde ki yetişkinler için kullanılır.
  • Dil yetisi bakımından dominant hemisfer , sağ eli kullananlarda % 95, sol eli kullananlarda % 70 sol hemisferdir.
  • Dilde yetersizlik gösteren çocuk grubu için ise, gelişimsel dil bozukluğu, disfazi veya özgül öğrenme güçlüğü olarak adlandırılır.
  • Anlama, okuma, yazma, konuşma, adlandırma ve tekrarlama becerileri afazi tipine göre etkilenmiştir.
  • Etyoloji: SVO, tümör, kafa travması, dejeneratif nörojenik bozukluklar ( ensefalit..)
  • Genellikle hemipleji veya hemiparezi eşlik eder.
  • Dizartri ve apraksi de eşlik edebilir.

 

 Tipleri;

      Tutuk / motor/ expresive afaziler;

  • Broca,
  • transkortikal motor,
  • global,
  • mix transkortikal

 Akıcı/ duyusal/  reseptive  afaziler:

  • wernicke,
  • transkortikal duyu ,
  • kondüksiyon 
  • anomik

   

Apraksi

  • Amaca yönelik hareketlerin planlanması, organizasyonu ve uygulanmasında  ortaya çıkan bozukluktur.
  • Anlama zorluğu, motor kayıp, duyu kaybı veya ataksi olmaksızın önceden öğrenilen kompleks veya beceri isteyen hareketlerin düzgün yapılamamsı durumudur.
  • Farklı tipleri mevcuttur.
  • İdeomotor apr.
  • İdeasyonel apr.
  • Giyinme apr.
  • Limb apr.
  • Konuşma/ sözel/ verbal apraksi
  • Oral /buccofacial apraksi…
  • Konuşma/ sözel/ verbal apraksi; sözcükleri oluşturan sesleri ve heceleri doğru dizine koyup sesletmede güçlük olarak ortaya çıkar.
  • Uzun ve karmaşık sözcüklerde  daha sık ortaya çıkar. Tutarsız hatalar mevcut. Farkındalıkları iyidir.Sık sık hata düzeltmeye çalışırlar.
  • Ritm ve vurgu düzensizliklerinden ötürü prozodi bozuktur.
  • Oral apraksi: oral motor yapıların sıralı hareketindeki güçlük.dil ucunu ağız köşelerine değdirme, dilini çıkarıp geri çekme, üfleme vb.

  

 

 Dizartri

  • Merkezi veya periferik sinir sistemi hasarına bağlı  konuşma bozukluğudur. Konuşmanın 5 modalitesi etkilenmiştir.
  • Resprasyon, fonasyon, rezonans, artikülasyon ve prosodi.

 Etioloji:

  • Serebro vasküler olaylar, inme
  • Travmatik beyin hasarı
  • Multipl skleroz
  • Parkinson hastalığı
  • Myasthenia gravis
  • Menenjit
  • Beyin tümörleri
  • Kurşun ve CO zehirlenmeleri
  • Sinir kesileri

Flask, spastik, spastik-flask, ataksik, hipokinetik, hiperkinetik tipleri mevcuttur.